Elia Kazan’dan işçi haklarını selamlayan bir hikâye.
Dok (liman) işçileri, limanları ele geçirmiş olan çeteler tarafından sömürülmekte, binbir haksızlık ve aşağılama işçilerin sırtında bir kırbaç gibi şaklamaktadır. Karşı çıkanlar zor kullanılarak susturulmakta; hatta filmin başlangıç sahnesinde olduğu gibi öldürülmektedir.
Öldürülen işçinin yakın arkadaşı, şike yapmak zorunda bırakılarak boks hayatı bitirilen kahramanımız Marlon Brando, gidişattan iyice rahatsızlık duymaya başlamıştır. Bir tarafta uzun yıllardır yanında çalıştığı çete başı Lee J. Cobb, diğer tarafta onun para işlerine bakan ağabeyi Rod Steiger harekete geçmesini zorlaştırmaktadır. Öldürülen işçinin kız kardeşi Eva Marie Saint ve rahip Karl Malden içindeki isyan ateşini iyice körüklemeye başlar.
Ve sonunda kararını vererek harekete geçen kahramanımız, bütün işçilerin düzene başkaldırmalarını sağlar.
1954 yılı yapımı olan Rıhtımlar Üzerinde, sinema tarihinin klasikleri içinde yerini almış ve Oscar Ödüllerini silip süpürmüştür. Köhne sahil kasabasının işçi mekânları, kırık dökük bir limanın acıklı atmosferi, siyah beyaz görüntülerle filmi daha da hüzünlü ve iç burkucu hale getirmiştir.
Kimilerince, Marlon Brando ve Rod Steiger’in bir otomobilin arka koltuğunda yaptıkları diyalog, sinema tarihinin en çarpıcılarından biri olarak değerlendirilmekte. Yönetmen Elia Kazan’ın, bu sahnede Marlon Brando’nun doğaçlama yapmasına izin verdiği söylenir.
Rıhtımlar Üzerinde, üstün bir oyunculuk performansı, Budd Schulberg senaryosu ve Leonard Bernstein müzikleri ile bir Elia Kazan filmidir.
Yönetmen Elia Kazan üzerine birkaç söz söylemek de kaçınılmaz olacak. Kökleri Türkiye’de yaşayan Rumlara dayanan Kazan, küçük yaşta Türkiye’yi terketmiş ve Amerika’ya yerleşmiştir. Bunu America America filmi ile de anlatmaya çalışmış, sonrası çok parlak bir tiyatro ve sinema kariyeri takip etmiştir. Önceleri Broadway’de bir çok oyun yönetmiş, ayrıca Marlon Brando’nun da aralarında bulunduğu birçok ünlünün eğitim aldığı ünlü oyunculuk okulu “Actors Studio”nun da kurucularından olmuştur. Bütün bunların yanında Elia Kazan’ın üzerinde büyük bir şüphe ve kızgınlık uyandıran bir geçmişi de bulunmaktadır.
1940’lı yıllarda Amerika’da komünistlere yönelik büyük bir “Cadı Avı” başlatılmıştı. Elia Kazan’da baskılara dayanamayarak itirafçı olmuş ve bazı kişileri ihbar etmişti. Bunun üzerine, bir günah çıkarma olsa gerek, Viva Zapata ve yazının konusu Rıhtımlar Üzerinde filmleri ile çok ilerici konulara el atmıştır. Kimilerince uzun yıllar affedilmese de, Marlon Brando gibi aykırı bir aktör, biraz önce bahsettiğimiz iki filmde de başrol oynamıştır. O Marlon Brando ki, Baba filmi ile aldığı Oscar’ı reddetmiş ve yerine bir Kızılderili yollayarak sinema tarihinin unutulmaz olaylarından birine imza atmıştır. Hatta Yılmaz Güney, Duvar filmini çekerken seti ziyaret eden Elia Kazan’ı çok büyük bir muhabbetle karşılamıştır.
Böylesine tartışılan ve başarılı bir yönetmen, sinema tarihinin en karizmatik ve aykırı aktörü bir araya gelince Rıhtımları Üzerinde gibi unutulmaz bir film ortaya çıkmıştır.
Filmin fragmanı:
Bize Ulaşın